سرزمین دشتی به مرکزیت #خورموج همانگونه که در بخش پیدایش خورموج بیان شد سابقه و قدمت دیرینه ای دارد. از اواخرحکومت صفویه خاندان میرزا جعفرخان حقایق نگار خورموجی تا دولت قاجار و سپس حاجی خان و فرزند وی محمدخان دشتی در زمان قاجاریه در خورموج حکومت می کردند. در دوران گذشته بخش وسیعی بود که به مرور زمان قسمتهایی از آن جدا شده. قبل از جنگ جهـانی اول، نقـاط مهمی که از نظر اقتصـادی دارای اهمیت زیادی بوده از جمله نخـل تقـی، نایبند،نائینی، عماریه، برکوه و عسلویه در سال۱۹۰۶ م ازحاکمیت دشتی خورموج جدا و به حکمرانی بنـادر و جزایر خلیـج فارس درآمدند و باعث رکـود اقتصـادی این منطقه شد، چرا که مالیـات از آن بخش وصول نمیشد و یکی دیگر که باعث دگرگونی وضعیت اقتصادی بوجود آمد.
ایجاد راه تجاری بوشهرـ برازجان ـ شیراز بود که سبب از رونق افتادن راه ارتباطی دشتی به شیراز گردید. زیـرا تا آن زمان یکی از راههای ارتباطی بین فـارس و سواحـل خلیج فـارس در امتداد مسیر کـوهستانی رودخانه منـد قـرار داشت و همچنین در زمان شـورش میـرمهنـای بنـدر ریگی مسیر دره کوهستانی سنا و شنبه راه ارتباطی فارس بود.
و در اوایل قرن بیستم، دولت انگلیس طرحی جهت عبور راه آهن ازطریق دره مذکور ارتباط بوشهر به شیراز داشتندکه با ایجاد راه تجاری بوشهـر ـ بـرازجان ـ شیـراز، راه ارتباطی شیـراز به سواحل خلیج فارس از طریق دشتی تا حدود زیادی اقتصاد این منطقه از رونق افتاد. از نظر اداری و تقسیمات کشوری براساس قانون ایجاد ایالات و ولایات مصوبه۱۳۲۵ق دشتی خورموج یکی از ایالات فارس بود. با سقوط حکومت قاجار و روی کارآمدن حکومت پهلوی در سال۱۳۰۴تا سال۱۳۱۶ این منطقه جزء بلوک های فارس باقی ماند و همراه دشتستان دارای حکومتی به نام دشتی و دشتستان بود و در دوره پهلوی اول ادرات دولتی به تدریج تأسیس شد و تا آن زمان که اداره و امور مردم تابع حکومت محلی و منطقه ای بود لذا، در سال۱۳۰۶ش اولین اداره دولتی بخشداری که در خـورموج زیر نظر حکومت دشتی و دشتستان تأسیس شده و حوزه تحت قلمرو از جنوب تا دَیِر و ریز از شمال و شمال شرق تا ناحیه بلوک و بوشیکان از غرب تا ساحل خلیج فارس از شرق تا حوزه بخشداری فراشبند از توابع فیروزآباد محدود میشد.
در این زمان چند اداره دولتی در خورموج وجود داشت، از جمله نمایندگی اداره فرهنگ، ثبت احوال، دفتـر پست و تلگـراف، آمـار، دارائی و پاسگاه امنیه در دوره پهلـوی دوم بعد از شهـریور ۱۳۲۰ تغییراتی در تقسیمات کشور ایجاد شد که در سال ۱۳۲۷ش و منطقه دشتی از حکومت دشتی و دشتستان جدا و مستقل شد و بنام بخشداری خورموج زیر نظر فرمانداری بنادر و جزایر خلیج فارس با مرکزیت بوشهر درآمد و بخشداری خورموج در سال ۱۳۲۸ش ازسمت شمال تا آبگرم میراحمد و روستای عالیحسینی محدود شد.
درسال ۱۳۳۹ش در تقسیمات جدید ایـران به۱۴استان، ۶ فرمانداریکل، ۱۳۹ فرمانداری، ۴۴۹ بخشداری که منطقه دشتی خورموج جزء فرمانداری کل بنادر و جـزایر خلیـج فـارس بود و در سال ۱۳۴۹ شهرستان های بوشهر و دشتستان از استان بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان جدا و به فرمانداری تبدیل شد که شامل دو شهرستان و نه بخش بود و شهرستان دشتی به مرکزیت خورموج یکی از این بخشهای شهرستان بوشهر گردید و این تقسیم بندی تا سال ۱۳۵۸ ش ادامه یافت.
تا اینکه درجلسه۲۹/۱۰/۱۳۵۸شورای انقلاب جمهوری اسلامی بنا به پیشنهاد وزارت کشور و به استناد تبصره ۲، ماده ۲ قانون تقسیمات کشوری مصوب آبان ماه۱۳۱۶ درکشور تقسیمات جدیدی بعمل آمد که براساس آن استان بوشهر به شش شهرستان و پانزده بخش تقسیم گردید و منطقه دشتی خورموج تحت عنوان شهرستان رودبار با مرکزیت خورموج یکی از این شهرستان بود و مجدداً در مورخه ۵/۳/۱۳۵۹ تغییراتی در تقسیمات استان بوشهر بوجود آمد. و استان بوشهر به ۷ شهرستان ،۶ بخش، ۱۱ شهر، ۳۵ دهستان تقسیم شد. دوباره شهرستان رودبار به شهرستان دشتی شامل دو بخش مرکزی به مرکزیت خورموج و بخش کاکی با مرکزیت کاکی تغییر یافت. این تقسیم بندی تاکنون برقرار است و از سال ۱۳۲۸ ش تا سال ۱۳۵۷ ش افرادی که مسئولیت بخشداری خورموج بعهده داشتند عبارتند از:
۱- رضا صالح احمدی ۲- حیدر امیرزاده ۳- محمد شاهنده ۴- اعلم شهابی عرب درازی ۵- تقی نظر علی زاده ۶- بهرام فرهمند ۷- محمد افراسیابی ۸- سید اصغر سجادی ۹- فرهاد عزلتی.
در زمـان پهلـوی اول در ایـن دوره از نظـر اجتمـاعی تغییـرات زیـادی صورت نگرفت و همان طایفه گری دوره قاجار بود و از نظر سیاسی اگرچه یکی از سیاست های رضاشاه اسکان و سرکوبی عشایر و حکام محلی و تمرکز قدرت در اشغـال دولت مرکـزی بود با این وجود در منطقه ی دشتـی حاکمان محلی به حیات خود ادامه دادند از جمله حکام محلی زایر علی از خاندان نامجو در درازی، خالو حسین در بردخون، شاه منصورخان در شنبه، حیدرمحمد(میدر) در طویل دراز و مقاتل ،حسین عالی مشهور به حسینا در کلل، محمد احمدی در بتونه، خورشید در آب سبز،کرم و حاج غلامحسین کرمی در لوهک و گنوی، علی و محمد اسماعیل درآبدان، رئیس عبدالحسین، بزرگ خاندان رزمی در سنا، زایرحسین جمال جمالی حاجیانی در میسله، فقیه زین الدین و زایرعبدالحسین بجیکی در فقیه حسنان بودند.
یکی دیگر از برنامه های دولت رضا شاه جمع آوری سلاح بود که طی اعلامیه ای در مورخه ۴ آذر ۱۳۰۸به منطقـه جنـوب از جمله شهرستـان دشتـی، خواست که همـه اسلحـه هـای خود را به دولت تحویل دهند اما خـانها و حکـام محلی حاضر به تحویل اسلحه خود نشدند لذا سرانجام به درگیری بین حکام و افراد مسلح با فوج گارد نادری به فرماندهی سرهنگ احمد معینی در نزدیکی محمدآباد خورموج گردید. در این جنگ تعداد زیادی از مردم دشتی به سرپرستی خانها و حکام از قبیل : حسین خان دشتی، رئیس عبدالحسین رزمی، خالوحسین بردخونی حضور داشتند که پیروزی از آنِ قوای محلی بود. ایـن درگیری چنـد روزی ادامه داشت؛ ژاندارم هـا قادر به مقاومت نشدند و با استفاده از نیروهای زرهپوش و توپخانه سرانجام فوج گارد نادری پیروز شده و حاکمان محلی فرار کردند و خود را مخفی نمودند.
از سال ۱۳۱۸ ش به بعد که مسأله کشف حجاب در شهرستان دشتی مطرح میشود جلسه ای تحت عنـوان کشف حجاب زیر نظر سرگـرد اتـابکی از مأموران دولتی در خورموج برپـا می شود که طی نامهای محرمانه از طرف کفیل بخشداری خورموج دریا بیگی به پاسگاه امنیه ابلاغ می شود.
در دوره ی پهلـوی دوم از نظـر هرم قدرت تغییرات به خصوصی صورت نگرفت. با وجود حکومت مرکزی، حکام محلی همانند دوره پهلـوی اول به حیات خود ادامه دادند از جمله حکـام و خان ها : حسین نـامجو در درازی، حـاج عبـدالله فقیـه احمـدانی در مقاتل و لنگک، مشهدی حسین تیمور در وراوی، رئیس محمد عـلی رزمی در سنـا، رئیس غـلام زرمـی در رزم آبـاد و لاور و پشتکوه دشتـی، داراب خان منصوری در شنبه، عبدالحسین خواجـه حاجی و سپس ملک خان در کردوان، اکبـرخان در باغـان، عبدالله خـان و سپس ناصـرخان در درویشی، عالـی حاجی و زایـر حیدر حاجی در بیکسان، حسن زایر اسماعیل و سپس زایر محمد زایرحاجی در خانی، زایر عبدالحسین بجیکی و فقیه زین الدین در فقـه حسنـان، علیحیـدری در فقـه احمدان، محمد شیخیـانی در شیخیـان، زایـر ابـراهیم صـالح در دهداری، محمدزایرعبدالحسین در چاه حسن جمال،حاج عبدالله مظفری درگزک، حاجحسین جمالی نژاد در مسیله، خدر شعقی در جبری، علی اسماعیل فخـرایی در گله زنی و نوکن و زیدان، جمال خان سعیدی درآبدان، و کرمی ها درگنوی و سرمستان بودند.
در دوره پهلوی دوم از جمله اداره اییکه در منطقه دشتی به وجود آمد شهرداری خورموج بود که از سال ۱۳۳۸ تأسیس شد و افرادی ذیل تصدی آن را از سال ۱۳۳۸تا پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷ به عهده داشتند.
عابدینی زاده، سید حسام رضـوانی، علی مرادی، حزری، بابا امینی، رضا صالح احمدی (بخشدار و سرپرست شهرداری)، نیک نـژاد، محمد شـاهنـده(بخشدار و سرپرست شهرداری)، اسماعیل بصیری، وکیلی، محمد پـژمان، اسماعیل فربـودی، علیـزاده، بهـرام فـرهمند(بخشدار و سرپرست شهرداری)،
سید احمد علم بلادی(از ۹/۱/۵۵ تا ۱۸/۱۲/۱۳۵۸).